با گذشت چند روز از آغاز اعتراضات گروهی از کسبه و بازاریان در بازار تهران به وضعیت اقتصادی کشور، به ‌ویژه نوسان شدید قیمت ارز و کاهش شدید ارزش پول ملی و گرانی‌های بی‌سابقه جاری، این اعتراضات به دیگر اقشار و نیز دیگر شهرستان‌ها و استان‌های کشور کشیده شد. اتفاقات ناگواری که پس از اعتراضات خیابانی در استان ایلام و شهرستان ملکشاهی روی داد هم بازتاب رسانه‌ای بسیاری پیدا کرد و آقای پزشکیان، وزیر کشور را مأمور کرد تا دربارۀ این حادثه گزارشی تهیه شود. اما حوادث ایلام و ملکشاهی اتمام روند حوادث و رویدادهای اعتراضی نبود و این اعتراض‌ها در پنجشنبه‌شب در تهران و چندین شهرستان و استان دیگر به درگیری کشیده شد. پس از آن نه ‌تنها همچون اعتراضات پیشین دسترسی به اینترنت قطع شد، بلکه دسترسی به مراکز و شبکه‌های اجتماعی داخلی هم قطع و حتی در شب کل شبکۀ تلفن همراه قطع شد.  این روند تا به امروز استمرار داشته است. قطعی اینترنت و عدم امکان مراجعه به فضای نت برای بررسی ابعاد حوادث و رویدادهای اخیر هم موجب شد شبکه‌های ماهواره‌ای دوباره بینندگان زیادی جذب کنند. در صدا و سیما هم نشانی از تغییر سیاست‌های رسانه‌ای حتی در شرایط بسیار حساس کنونی دیده نمی‌شود.

۱.در حالی که اخبار غیررسمی از وقوع اعتراضات در برخی نقاط کشور حکایت می‌کرد، اما در چند روز گذشته هیچ نشانی از اطلاع‌رسانی دولت و مسئولان اجرایی کشور از سلسله ‌رویدادهای اخیر دیده نشد. در این شرایط دولت می‌توانست گزارش تفصیلی دقیقی از روند حوادث و رویدادها منتشر کند و به تفکیک استان و شهرستان، اتفاقات و رویدادها را به شکلی به اطلاع عموم شهروندان ایرانی برساند. اینکه چرا چنین اعتراضاتی روی داد؟ ریشه‌های این اعتراضات را چیست و اینکه آیا دولت از پیش برای چنین وضعیتی آمادگی داشته است؟ و اگر آمادگی داشت، برای مواجهه با این حوادث چه برنامه‌های تدوین شده بود؟ اینها از جمله پرسش‌هایی است که در بیانیّۀ دولت باید به آنها پرداخته می‌شد .

۲.در سخنان بسیاری از مسئولان رده‌ بالای کشور، به تفکیک اعتراض و اغتشاش تأکید و اعتراض حق شهروندان دانسته شده است. حتی در برنامه‌های صدا و سیما هم گاه و بیگاه اشاره شده که اوضاع اقتصادی کشور موجب نارضایتی شده و اعتراض حق مردم است. در کنار این تأکید چندباره بر تفکیک اعتراض از اغتشاش، نه صدا و سیما و نه مسئولان مربوطه توضیح نداده‌اند که برای حق اعتراض و جداشدن آن از اغتشاش چه راهکاری تدبیر شده است؟ تا ضمن آنکه معترضان بتوانند به شیوه‌ای قانونی و آرام اعتراض خود را به روندهای جاری بیان کنند و این اعتراضات مورد سوءاستفادۀ جریاناتی در داخل و بیرون از کشور واقع نشود. به عبارت دیگر، در حالی که در رویدادهای اخیر و رویدادهای مشابه در سال‌های گذشته همواره بسیاری از مسئولان اداره کشور بر حق اعتراض تأکید کرده‌اند، اما تاکنون هیچ امکان روشن، مشخص و شفافی برای امکان برخورداری شهروندان از تجمعات اعتراضی به شکل قانونی تعریف نشده است؛ یعنی بیان اینکه اعتراض حق قانونی شهروندان است و باید میان اعتراض و اغتشاش تفکیک قائل شد موجب نشده تا در عمل، راهی برای تعریف قانونی مجاری اعتراضی ارائه شود و در نتیجه، همچنان شاهد برخوردهایی مشابه برخوردهای سال‌های گذشته هستیم. رئیس دولت دربارۀ اعتراضات بازار تهران از گفت ‌و گو با معترضان سخن گفت، اما در عمل هیچ مسیری برای بیان قانونی اعتراضات گشوده نشد.

۳.امروز بیش از دو هفته از آغاز تجمعات اعتراضی می‌گذرد. این تجمعات با وجود شباهت‌هایی به اعتراض‌های گذشته در سال‌های ۱۴۰۱ یا ۱۳۹۸ و ۱۳۹۶ ، تفاوت‌های مشهودی با اعتراض‌های پیشین دارد. این تفاوت‌ها پدیده‌ای کم‌اهمیت یا بی‌اهمیت نیست و نشان‌دهندۀ دگردیسی در شکل و نحوۀ اعتراضات است؛ بنابراین نحوۀ مواجهه با آن نیز نیازمند دقت و در عین حال طراحی متفاوتی است. خردمندانه‌ترین راه برای مواجهه با این تغییرات، شنیدن صداهایی است که کمتر امکان شنیده‌ شدن در فضاهای رسمی را داشته است. برای غلبه بر این شرایط باید به ‌سرعت کاری کرد. آیا ظرفیت‌های کشور برای عبور منطقی و عقلایی از شرایط حساس کنونی به کار گرفته می‌شود؟

 برگرفته از : پایگاه روزنامۀ شرق، ۲۱  دی ۱۴۰۴ (با ویرایش)